Nijmegen krijgt nieuwe moskee met ruimte voor ongeveer 1.200 bezoekers

De Eyüp Sultan-moskee wil daarvoor vertrekken uit de wijk Bottendaal en verhuizen naar het Jonkerbosplein, in de buurt van station Nijmegen Goffert.

Weer een moskee, maar dan groter, invloedrijker en regionaler. En natuurlijk zal iedereen die daar kritische vragen over stelt onmiddellijk worden weggezet als bekrompen of islamofoob.

Toch zijn die vragen volkomen gerechtvaardigd.

Een gebedshuis voor ongeveer 1.200 mensen is geen kleine buurtvoorziening. Een complex van die omvang wordt een belangrijk religieus en cultureel instituut met invloed die veel verder reikt dan de directe omgeving.

Dat blijkt ook uit de ambitie om bezoekers uit de hele regio te trekken, zoals NieuwRechts bericht.

Daarom moeten gemeenteraad en inwoners volledige openheid eisen. Wie financiert de bouw? Welke organisaties zijn formeel en informeel bij het complex betrokken? Welke geestelijken gaan er spreken? Waar worden zij opgeleid en door wie worden zij betaald?

Welke activiteiten worden er naast het gebed georganiseerd? En hoe wordt voorkomen dat buitenlandse overheden of religieuze organisaties via financiering, personeel of bestuur invloed uitoefenen?

Dat zijn normale democratische vragen. Bij een centrum dat plaats biedt aan honderden of zelfs meer dan duizend mensen, mag transparantie geen gunst zijn. Zij moet een harde voorwaarde vormen.

Nederland ondergaat al decennia een ingrijpende culturele transformatie. Kerken sluiten, worden gesloopt of veranderd in appartementen, restaurants en sportscholen. Tegelijkertijd verrijzen in steeds meer steden grote islamitische centra.

Wie dit patroon benoemt, constateert simpelweg wat voor iedereen zichtbaar is.

Dit is wat massa-immigratie met een land doet. Niet alleen de samenstelling van de bevolking verandert, maar ook het straatbeeld, het religieuze landschap, de politieke verhoudingen en de normen die in de openbare ruimte worden opgeëist.

Natuurlijk bestaat in Nederland vrijheid van godsdienst. Moslims mogen hun geloof belijden en gebedshuizen bouwen wanneer zij aan de wet- en regelgeving voldoen.

Maar vrijheid van godsdienst betekent niet dat burgers verplicht zijn iedere uitbreiding enthousiast te begroeten of politieke en culturele kritiek achterwege te laten.

Een samenleving mag nadenken over haar eigen toekomst. Zij mag vragen welke waarden door religieuze instellingen worden uitgedragen. Zij mag verwachten dat prediking in Nederland niet botst met fundamentele vrijheden, zoals de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen, het recht om een geloof te verlaten, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van homoseksuelen om zichtbaar zichzelf te zijn.

Dat zijn geen details. Juist rond zulke onderwerpen bestaan reële spanningen tussen orthodox-islamitische opvattingen en de Nederlandse vrije samenleving.

Het gemeentebestuur moet helderheid geven over alle praktische en maatschappelijke aspecten. Hoe worden verkeersdrukte en parkeerproblemen opgevangen? Welke afspraken gelden bij grote bijeenkomsten? Worden er onderwijsactiviteiten georganiseerd voor kinderen?

Zo ja, welk lesmateriaal wordt gebruikt en wie houdt toezicht? Zijn bijeenkomsten en preken toegankelijk voor buitenstaanders en journalisten? Wordt er in het Nederlands gepreekt? En welke rol krijgen vrouwen binnen het centrum?

De fout die Nederlandse bestuurders steeds maken, is dat ze dit soort projecten uitsluitend behandelen als bouwkundige dossiers. Past het bestemmingsplan? Is er voldoende parkeerruimte? Voldoet het gebouw aan de brandveiligheid?

Daarmee houden ze de wezenlijke discussie angstvallig buiten beeld.

Een megamoskee is nooit alleen een verzameling stenen. Het is een instituut dat identiteit vormt, gemeenschappen organiseert en opvattingen doorgeeft aan volgende generaties.

Nijmegen profileert zich graag als een progressieve stad. Juist daarom is het interessant om te zien hoe snel plaatselijke bestuurders hun eigen progressieve waarden relativeren wanneer orthodoxe religieuze denkbeelden uit een minderheidsgemeenschap komen.

Een conservatieve christen die traditionele opvattingen over gezin of seksualiteit verkondigt, kan rekenen op felle afwijzing. Bij de politieke islam wordt plotseling gesproken over verbinding, inclusiviteit en culturele gevoeligheid.

De discussie over dit centrum moet open en zonder taboes worden gevoerd. Geen verdachtmaking van individuele moslims, maar evenmin de gebruikelijke bestuurlijke naïviteit.

De initiatiefnemers willen een regionaal centrum van formaat. Dan mag de regio ook volledige transparantie verlangen.

Wie een instituut voor ongeveer 1.200 bezoekers bouwt, vraagt om een zichtbare plek in de Nederlandse samenleving. Bij zo’n plek horen niet alleen rechten, maar ook verantwoordelijkheid, openheid en scherpe publieke controle.