Big Brother in de meterkast: D66-minister Boekholt wil gemeenten je stroomverbruik laten opvragen en eigenaren dwingen hun pand te vullen

Het wetsvoorstel kwam op 6 oktober bij de Kamer binnen. Het oogt als een saai stukje woonbeleid, maar wie het artikel over toezicht leest, schrikt. Een aangewezen ambtenaar kan de netbeheerder vragen om "gegevens over het totale elektriciteitsverbruik gedurende de zes maanden onmiddellijk voorafgaand aan de dagtekening van het verzoek". Jouw slimme meter wordt zo een verklikker voor het gemeentehuis.

En daar houdt het niet op. Heeft je gemeente een leegstandverordening en staat je woning langer leeg dan die toestaat, dan kan het college je verplichten haar in gebruik te nemen of "aan een ander in gebruik te geven". De termijn daarvoor mag bij een woning al één maand zijn. Wie niet luistert, krijgt een last onder dwangsom. Boekholt maakt van jouw huis een dossier en van je eigendom een gunst die de gemeente kan intrekken.

Het ministerie belooft waarborgen. De gegevens mogen alleen worden opgevraagd bij een "redelijk vermoeden van leegstaan", alleen als je een slimme meter hebt en alleen als je verbruik onder het normverbruik ligt. Maar lees vooral wat de Autoriteit Persoonsgegevens volgens de eigen toelichting bij het wetsvoorstel concludeerde: dat de op te vragen gegevens "te veel inzicht kunnen bieden over iemands leefsituatie".

De privacywaakhond sloeg dus alarm, en de regering heeft het plan daarna wat afgezwakt. Afgezwakt, niet geschrapt. En een regel die afgaat op een laag stroomverbruik, loopt als eerste aan tegen mensen die zuinig leven: de alleenstaande oudere die de verwarming laag houdt, de forens die doordeweeks elders slaapt, het gezin dat maanden op de aannemer wacht.

Hoe ver Den Haag eigenlijk wilde gaan, blijkt uit de eerste versie van het plan, die in juli 2025 in internetconsultatie ging. Daarin stond letterlijk: "De toezichthouder is bevoegd, met medeneming van de benodigde apparatuur, een woning binnen te treden zonder toestemming van de bewoner." Pas na kritiek vond de regering dat "niet proportioneel". De reflex van de Haagse controlestaat is dus eerst de voordeur forceren, en pas daarna nadenken.

Het is niet de eerste keer dat deze minister in jouw huis wil meekijken. Eerder deze maand schreef DDS al over haar verplichte warmtepomp van 6.000 euro. Eerst bepaalt Boekholt hoe je stookt, nu ook of je huis wel genoeg gebruikt wordt. Bij D66 begint de bemoeizucht in de meterkast en eindigt ze bij de vraag of jij je eigen bezit wel goed genoeg gebruikt.

Hoeveel levert al die dwang eigenlijk op? Weinig, erkent zelfs de Raad van State. Het aantal langdurig leegstaande woningen waarvoor geen verklaring is, schat de regering zelf op 11.000. Dat is "iets meer dan 0,1 procent" van alle woningen in Nederland. De Raad schrijft droog dat het wetsvoorstel "slechts beperkt kan bijdragen" aan het terugdringen van het woningtekort.

Waarom staan huizen langdurig leeg? Ook dat staat in het advies. Door sloop of verbouwing, omdat de eigenaar ergens anders woont, omdat de woning in een krimpgebied ligt of omdat de laatste bewoner is overleden. Gewone levens dus, geen speculanten. Toch krijgt de gemeente nieuwe bevoegdheden waarvan de Raad van State zegt: "Deze bevoegdheden treden in het eigendomsrecht en zijn verstrekkend."

Ook de cijfers van het CBS laten zien hoe klein het probleem is waarvoor Boekholt deze zware middelen inzet. Eind 2024 stonden er 194.500 woningen leeg, op ruim 8,3 miljoen woonruimten. Ruim 130.000 daarvan stonden maar kort leeg. Langdurig leeg zonder enig energieverbruik: 25.020.

De waarschuwing van de Raad van State over het eigendomsrecht komt dus niet van een boze huiseigenaar, maar van het hoogste adviesorgaan van het land. Voor een tiende procent van de woningvoorraad zet Boekholt het eigendomsrecht van alle Nederlanders onder druk. Wie voor elfduizend huizen de spelregels voor ruim acht miljoen woningen verandert, haalt de gereedschapskist van de betuttelstaat tevoorschijn.

Ondertussen loopt de echte oorzaak van de woningnood gewoon door. Den Haag bouwt te weinig en laat de bevolking via de asielinstroom hard groeien. Dezelfde minister zei volgens De Telegraaf over starters dat ze gelukkig nog bij hun ouders kunnen wonen, en kondigde in maart aan het wetsvoorstel in te trekken dat de voorrang voor statushouders bij sociale huur moest schrappen. In plaats van die kraan aan te pakken, kijkt ze naar de meterkast van de burger.

De wet geeft de gemeente ook de macht om een maximale huurprijs vast te stellen, niet alleen voor woningen maar ook voor andere gebouwen, zoals kantoren en winkels. Vastgoed Belang noemde gedwongen verhuur tegen een door de gemeente bepaalde prijs in de consultatie "disproportioneel en een onrechtmatige inbreuk op het eigendomsrecht". Boekholt hield er doodleuk aan vast.

En wie denkt dat het daarbij blijft: sinds 21 maart mogen gemeenten al een leegstandsbelasting heffen op woningen die langer dan twaalf maanden leegstaan. Boekholt zette zelf haar handtekening onder het besluit tot inwerkingtreding. Een wettelijk maximum ontbreekt, want de Gemeentewet zegt alleen: "De heffingsmaatstaf voor de leegstandbelasting wordt vastgesteld door de gemeente." Eerst een belasting, dan een dwangsom, en intussen je stroomgegevens. Het ministerie benadrukt dat dit geen onteigening is. Maar wie niet meer zelf mag kiezen wat hij met zijn huis doet, voelt het verschil nauwelijks.

De Tweede Kamer moet dit voorstel niet laten passeren. Schrap het artikel waarmee gemeenten via de netbeheerder het stroomverbruik van burgers opvragen. Schrap de bevoegdheid om huurprijzen van winkels en kantoren vast te stellen. En laat Boekholt eerst uitleggen waarom ze voor 0,1 procent van de woningen het eigendomsrecht van iedereen uitholt.

Jouw meterstand gaat het gemeentehuis niets aan. Wie het woningtekort wil oplossen, moet bouwen en de instroom beperken, en niet in de meterkast van de gewone Nederlander gaan snuffelen.