D66-minister Jaimi van Essen trekt 750 miljoen uit om veehouders te ruimen: boeren moeten maar vezelhennep voor bouwplaten telen

Wie nog dacht dat het minderheidskabinet van Rob Jetten de agrarische sector zou sparen, kreeg op Prinsjesdag de rekening gepresenteerd. Uit de ontwerpbegroting blijkt dat het landbouwministerie volgend jaar de eerste 1,5 miljard euro uit het nieuwe stikstoffonds trekt, waar het kabinet tot en met 2035 in totaal twintig miljard euro in heeft gestopt. De helft van die eerste miljardenschep is meteen bestemd om boeren van hun erf te krijgen.

Voor de gloednieuwe 'Vrijwillige beëindigingsregeling' zet Van Essen in 2027 alvast 300 miljoen euro klaar, gevolgd door 685 miljoen euro in 2028 en nog eens 475 miljoen euro in 2029. Tel dat bij elkaar op en je ziet dat dit kabinet in drie jaar tijd 1,46 miljard euro van jouw belastinggeld uittrekt om gezonde Nederlandse voedselproducenten definitief op slot te draaien. Eén begrotingstabel. Honderden gesloopte familiebedrijven.

Daarbovenop gaat er volgend jaar ruim 200 miljoen euro naar het "herstel" van stikstofgevoelige natuurgebieden zoals de Veluwe en de Peel, waaronder het onder water zetten van grond en "extensivering van agrarisch gebruik". Voor de wanhopige PAS-melders, die buiten hun schuld al sinds de uitspraak van de Raad van State in 2019 zonder natuurvergunning zitten, trekt Van Essen 109 miljoen euro uit voor provincies en zaakbegeleiders die hen moeten helpen met het aanpassen of verplaatsen van hun bedrijf, zelfs met de "beëindiging" ervan.

Zelfs de beloofde rekenkundige ondergrens, waarmee kleine hoeveelheden uitstoot eindelijk weer vergund zouden kunnen worden, schuift het ministerie voor zich uit tot "uiterlijk in het vierde kwartaal van 2027". Geen wonder dat zelfs brave LTO-bestuurders nu dreigen om uit het stikstofoverleg met Van Essen te stappen. Eerst de sloopkogel voor de veehouder, en de vergunningen pas op sint-juttemis.

Wat moeten de overblijvende boeren rond de Natura 2000-gebieden dan gaan doen als hun veestapel eenmaal is weggesaneerd? Het antwoord gaf Van Essen op vrijdag 16 oktober in zijn Nationale Biogrondstoffenstrategie die hij naar de Tweede Kamer stuurde. Samen met de ministeries van Economische Zaken en Klimaat en van Infrastructuur en Waterstaat presenteert de D66-bewindsman daarin "nieuwe verdienmodellen" voor het platteland, en dan met name in de stroken rond stikstofgevoelige natuur.

Volgens Van Essen liggen er grote kansen als boeren stoppen met het houden van koeien en gaan omschakelen naar het telen van vezelhennep, vlas, granen en suikerbieten als grondstof voor de chemische industrie en voor "biobased bouwmaterialen". In 2030 moet er al 400.000 ton aan landbouwgrondstoffen in bouwplaten en isolatiemateriaal worden verwerkt, afkomstig van naar schatting 50.000 hectare vruchtbare Nederlandse landbouwgrond.

Om die groene droom nog wat op te poetsen, laat het kabinet onderzoeken of boeren in de toekomst betaald kunnen worden voor het opslaan van koolstof in bouwmaterialen via "meerjarige koolstofcertificaten". Terwijl het ministerie van Van Essen deze week nog een topadviseur tot 7.956 euro per maand zocht voor wie kennis van landbouw 'geen vereiste' is, bedenken diezelfde ambtenaren dat een melkveehouder zijn hypotheek maar moet gaan aflossen met handel in papieren CO2-certificaten. Het is de zieke obsessie van de Haagse deugelite.

Wie door het ambtelijke jargon van de Biogrondstoffenstrategie heen prikt, ziet dat dit beleid rechtstreeks op jouw boodschappenkarretje mikt. In het stuk klaagt het kabinet namelijk dat op dit moment zo'n 60 procent van alle gebruikte biogrondstoffen in Nederland en Europa naar veevoer gaat. Dat moet volgens de plannenmakers veranderen door een "verhoudingsgewijze toename van de productie en consumptie van plantaardige eiwitten".

Op basis van toekomstscenario's richting 2050 schrijft het ministerie dat er straks minder landbouwgrond nodig is voor voedselproductie, omdat de burger van dierlijke naar plantaardige eiwitten moet worden geduwd. Als er minder akkers nodig zijn voor veevoer en veehouderij, zo redeneert het kabinet, komt die grond mooi vrij voor vezelhennep en andere groene doelen.

Dat past precies in het grotere plaatje van dit kabinet. Vorige week zagen we al hoe D66-minister Stientje van Veldhoven de aanbevelingen van de Wetenschappelijke Klimaatraad omarmde om ons gedrag te sturen richting minder vlees eten en minder vliegen, en hoe ACM-topman Martijn Snoep pleitte voor hogere prijzen voor gewone boodschappen om op jouw kosten de natuur te herstellen. Van Essen offert jouw betaalbare stukje vlees op aan zijn groene dwangstaat.

Natuurlijk beweert de minister vroom dat het "geheel een eigen besluit" is of "de boer als ondernemer op dit extra verdienmodel ingaat", en dat dierlijke mest en grasland op veenweidegronden een rol blijven houden. Maar hoe vrij is die keuze als Den Haag rond de Natura 2000-gebieden de vergunningen bevriest, de uitkoopzak van 750 miljoen euro opentrekt en veehouders elke normale ontwikkelingsruimte ontneemt? Een boer die door stikstofregels wordt gewurgd en vervolgens te horen krijgt dat hij vrijwillig vezelhennep mag gaan telen, heeft het mes gewoon op de keel staan.

En dan komt de grootste blamage van Van Essens eigen beleidsstuk. Aan het slot van zijn Kamerbrief moet de D66-minister namelijk toegeven dat er eerst nog "een uitvoeringsprogramma met concrete projecten en partners" moet komen, en de strategie zelf noemt "marktcreatie" cruciaal voordat er überhaupt voldoende vraag naar al die vezelgewassen en koolstofcertificaten bestaat.

Denk daar eens over na. De honderden miljoenen euro's om veehouders vanaf 2027 voorgoed uit te kopen en te laten stoppen zijn tot achter de komma ingeboekt, maar het alternatieve verdienmodel waarmee Van Essen de blijvers lekker maakt, is nog één grote wolk van "verkennen", "onderzoeken" en "marktcreatie". Eerst sloopt D66 de meest productieve veehouderij ter wereld, en pas daarna gaan zijn ambtenaren eens kijken of er iemand op hennepplaten en luchtcertificaten zit te wachten.

Forum voor Democratie waarschuwt al jaren tegen deze geplande ontmanteling van onze landbouw onder het mom van stikstof en klimaatdoelen voor 2050. Onze boeren zijn geen landschapsdecorateurs of hennepkwekers voor de isolatie-industrie, maar de ruggengraat van onze voedselzekerheid.

De Tweede Kamer moet bij de begrotingsbehandeling van Landbouw direct ingrijpen en deze miljardenuitkoop blokkeren, de kritische depositiewaarden uit de wet schrappen en de PAS-melders per direct legaliseren zonder ze richting bedrijfsbeëindiging te duwen. Stop deze sloopkogel van 750 miljoen euro en haal die stikstofdwang van tafel! Zijn groene luchtkastelen, jouw dure boodschappen.