Bijna de helft van de Nederlanders heeft overlast in de buurt, hangjongeren staan op één, en toch registreert de politie steeds minder jeugdoverlast: hoe kan dat?

Het zijn cijfers waar je niet vrolijk van wordt. Maar ze bevestigen wat veel mensen allang weten.

Het CBS baseert zich op de Veiligheidsmonitor, een groot onderzoek onder Nederlanders van 15 jaar en ouder. Vorig jaar gaf 46 procent aan dat er sociale overlast in de buurt is, meldt het CBS. Rondhangende jongeren zijn de grootste bron: 26 procent heeft er last van, en 7 procent zelfs veel. Vier jaar geleden was dat nog 22 procent, meldt de NOS.

Ook overlast van buurtbewoners (20 procent), van dronken mensen, van drugsgebruik en -handel en van mensen met verward gedrag komt veel voor. 7 procent wordt op straat lastiggevallen.

In de steden is het het ergst. In zeer sterk stedelijke gemeenten ervaart 22,1 procent veel overlast, tegen 7,3 procent op het platteland. Overlast van hangjongeren is in de stad bijna vier keer zo groot.

Twee cijfers springen eruit. Het eerste: de politie registreerde in 2021 zo'n 130.200 keer overlast door mensen met verward gedrag. In 2025 was dat 169.800 keer. Dat is een stijging van ongeveer 30 procent. In Utrecht en Amsterdam groeit het het hardst.

Het tweede cijfer is misschien nog vreemder. Het aantal registraties van jeugdoverlast daalde juist, van 125.500 naar 95.100. Terwijl steeds meer mensen zeggen dat ze last hebben van hangjongeren.

Het CBS legt niet uit hoe dat kan. Maar er zijn eigenlijk maar twee verklaringen. Of mensen melden het niet meer, omdat er toch niemand komt. Of de politie komt er niet meer aan toe om het vast te leggen. Geen van beide is geruststellend.

Wil je dat er meer van dit soort stukken komen? Word lid van DDS Premium. Dan lees je al onze premium artikelen op de website, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Je kiest zelf: 7 euro per maand of 70 euro per jaar. Met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis.

Het past in een groter beeld. De Algemene Rekenkamer ontdekte dat in 2024 ongeveer 10.000 aangiftes van zware misdrijven bleven liggen. Minister Van Weel moest deze week toegeven dat hij de Kamer daarover op het verkeerde been had gezet, schreef DDS.

En wie wél wordt veroordeeld, komt niet altijd in de cel. Door het cellentekort zijn al meer dan 3.100 gedetineerden twee weken eerder vrijgelaten, en wachten meer dan 2.600 veroordeelden op een plek, meldt de NOS. De baas van de gevangenissen, Wim Saris, wil daarom de enkelband als alternatief voor celstraf. VVD-Kamerlid Ulysse Ellian zei het goed: "Het is geen serieus te nemen straf." Zelfs D66'er Joost Sneller gaf toe: "Nu lopen mensen straffeloos rond in afwachting van een plek in de cel."

En in Delft fietsten donderdagavond honderden mensen door de stad na een reeks aanrandingen en mishandelingen. Inwoners die de straat weer terug willen.

Het is waar dat de overlast in de steden het grootst is. Maar dat is geen geruststelling. Het betekent alleen dat miljoenen mensen in de steden er dagelijks mee leven. En ook buiten de stad is het niet altijd rustig. DDS schreef eerder over Scheemda, waar bewoners amper nog naar buiten durfden door een groep hangjongeren.

Overlast klinkt klein. Een paar jongeren op een bankje, een buurman die hard muziek draait. Maar wie elke avond niet meer rustig zijn hond durft uit te laten, of zijn dochter niet alleen naar huis laat fietsen, weet dat het niet klein is. Het is het verschil tussen een buurt waar je woont en een buurt waar je overleeft.

Minister Van Weel moet binnen een maand uitleggen waarom de politie minder jeugdoverlast registreert terwijl mensen er juist meer last van hebben. Burgemeesters moeten sneller en makkelijker een samenscholingsverbod kunnen instellen in wijken met aanhoudende overlast. Er moeten meer wijkagenten op straat komen, zodat mensen weer iemand kunnen bellen die ook echt komt. En het cellentekort moet worden opgelost met extra plekken, niet met enkelbanden en eerder vrijlaten.

Een veilige straat is geen gunst van de overheid. Het is de reden dat we belasting betalen.

Steun DDS: word lid van DDS Premium. Als Premium-lid lees je al onze premium artikelen, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Een abonnement kost 7 euro per maand of 70 euro per jaar, dus met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis. Word hier lid.