Olie werd goedkoper, tanken blijft duur: recordkosten op zee houden de pompprijs hoog

Begin oktober kostte de huur van een grote ruwe-olietanker gemiddeld ongeveer 500.000 dollar per dag. Dat is tien keer het gemiddelde van 2025. ING-econoom Rico Luman beschrijft die ontwikkeling in de berichtgeving van de NOS van 8 oktober.

Verstoringen rond de Straat van Hormuz zorgen voor langere vaarroutes. Schepen zijn langer bezet, terwijl de vraag naar vervoer groot blijft. Daarnaast is raffinagecapaciteit beschadigd in het Midden-Oosten en Rusland. Beide problemen drukken volgens Luman op de prijs die automobilisten uiteindelijk betalen.

Tussen het winnen van olie en jouw tankbeurt zitten verschillende stappen. De grondstof moet worden vervoerd, verwerkt en opgeslagen. Daarna moet de brandstof naar het tankstation, dat zelf ook kosten maakt.

In de uitleg over de opbouw van brandstofprijzen noemt Shell naast ruwe olie onder meer raffinage, transport, opslag, exploitatie en belastingen. Ook de wisselkoers speelt een rol.

Dat verklaart waarom een daling van de olieprijs met bijvoorbeeld tien procent geen belofte is dat de prijs op het pompdisplay ook tien procent zakt. Alleen een onderdeel van de uiteindelijke rekening verandert. Andere onderdelen kunnen op hetzelfde moment juist duurder worden.

Vergelijk het met boodschappen laten bezorgen: een lagere prijs voor de inhoud van de tas kan deels worden opgeheven door hogere bezorgkosten. Hoe groot dat effect bij brandstof is, verschilt per situatie.

Voor Nederlandse automobilisten telt bovendien de belasting zwaar mee. Accijns is een vast bedrag per liter en beweegt dus niet vanzelf mee wanneer olie goedkoper wordt.

De ANWB noemt voor 2026 84,47 cent accijns per liter ongelode benzine en 55,23 cent per liter diesel. Over de prijs inclusief accijns wordt vervolgens 21 procent btw berekend.

Bij een denkbeeldige tankbeurt van vijftig liter benzine komt alleen de accijns daarmee uit op ongeveer €42,24. Dat bedrag verandert niet door een dagelijkse beweging van de olieprijs, zolang het accijnstarief gelijk blijft.

De btw beweegt wel met het bedrag waarover zij wordt berekend. Dat is een andere werking dan die van accijns. Wie een dalende olieprijs rechtstreeks naast de volledige pompprijs legt, vergelijkt daarom twee verschillende bedragen.

Ook nieuws over het verlengen van de accijnskorting moet zo worden gelezen: het laten doorlopen van een bestaande korting is op zichzelf geen nieuwe korting op de huidige literprijs.

Aan de wereldwijde scheepscapaciteit kun je als automobilist weinig veranderen. Het bedrag bij het tankstation kun je wel concreet vergelijken.

Een prijsverschil van tien cent per liter scheelt bij vijftig liter precies €5. Tank je die hoeveelheid twee keer per maand, dan is het verschil €10 per maand. Dat is een rekenvoorbeeld; de prijzen bij de stations op jouw route kunnen anders uitvallen.

Neem bij een omweg ook het extra verbruik mee. Stel dat je twintig kilometer extra rijdt en je auto één liter per vijftien kilometer verbruikt. Dan kost die omweg ongeveer 1,33 liter. Bij een voorbeeldprijs van €2,40 per liter is dat €3,20.

Van een voordeel van €5 blijft dan ongeveer €1,80 over, nog zonder andere autokosten en je tijd. Een goedkoper station op een route die je toch al rijdt, kan daarom aantrekkelijker zijn dan een aparte tankrit.

Kijk bij prijsvergelijkingen naar dezelfde brandstofsoort en naar actuele stationsprijzen. Een landelijke adviesprijs, een gemiddeld bedrag van vorige week en de prijs bij één onbemand station zijn verschillende meetpunten.

Dat geldt ook bij tanken in België of Duitsland. Een eerder gemeld grensvoordeel is geen vast bedrag dat bij iedere tankbeurt opnieuw geldt.

Het nieuws over de tankers biedt geen betrouwbare datum waarop tanken goedkoper wordt. Wel maakt het duidelijk waarom alleen de oliekoers volgen onvoldoende is. Voor je eigen rekening blijft de prijs per liter bij bereikbare tankstations de vergelijking waar je direct iets aan hebt.