Ouder stel van rond de zeventig staat met ieder een eigen bankpas bij een geldautomaat in een winkelstraat

Gemaakt met ChatGPT van OpenAI

Samenwonende AOW'ers zonder samenlevingscontract: de SVB ziet je als stel, maar in box 3 heeft ieder vanaf 2027 mogelijk maar €30.846 vrij

Economie•12 okt , 8:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Woon je ongetrouwd samen en hebben jullie allebei AOW? Dan krijg je van de SVB waarschijnlijk de AOW voor samenwonenden. Voor de Belastingdienst ben je niet vanzelf elkaars partner, en dat kan vanaf 2027 geld kosten. Volgens het kabinetsplan voor box 3 daalt het heffingsvrij vermogen dan van €59.357 naar €30.846 per persoon. Fiscale partners hebben samen €61.692 vrij. Zijn jullie geen fiscale partners, dan heeft ieder alleen zijn eigen €30.846.

Dat scheelt vooral als het spaargeld grotendeels op één naam staat. Stel: hij heeft €50.000 op zijn spaarrekening en zij €5.000. Als fiscale partners zitten jullie met €55.000 samen onder de grens van €61.692 en betalen jullie geen box 3-belasting. Zonder fiscaal partnerschap valt bij hem €19.154 boven zijn eigen grens, terwijl haar vrije ruimte van ruim €25.000 onbenut blijft.

Het is nog een voorstel. De Tweede en de Eerste Kamer moeten er nog mee instemmen. Hoe het plan voor getrouwde AOW-paren uitpakt, lees je in ons stuk over AOW-paren met meer dan €61.692 spaargeld.

De SVB kijkt naar je leven, de Belastingdienst naar een lijst

De SVB kijkt naar hoe je werkelijk samenleeft. Wonen jullie samen en dragen jullie allebei bij aan het huishouden, met geld of door voor elkaar te zorgen, dan is er voor de AOW een gezamenlijke huishouding. Jullie krijgen dan ieder de lagere AOW voor samenwonenden, ook zonder trouwboekje of contract. Waar de SVB precies op let, lees je in ons stuk over AOW bij een latrelatie.

De Belastingdienst werkt met vaste voorwaarden. Ongetrouwde samenwoners die op hetzelfde adres staan ingeschreven, zijn alleen fiscale partners als ze aan minstens één daarvan voldoen. Voor AOW'ers zijn dit de belangrijkste:

jullie hebben een samenlevingscontract bij de notaris;
jullie hebben samen een kind, of een van jullie heeft een kind van de ander erkend;
een van jullie is als pensioenpartner aangemeld bij een pensioenfonds;
jullie zijn samen eigenaar van het huis waarin jullie allebei wonen;
jullie waren het jaar ervoor al fiscale partners.

Huren jullie samen een woning, zonder contract bij de notaris en zonder aanmelding bij een pensioenfonds? Dan zijn jullie voor de fiscus waarschijnlijk twee alleenstaanden, ook al krijgen jullie van de SVB de AOW voor samenwonenden.

Wat kost het in euro's?

Hoeveel belasting je betaalt over het deel boven de grens, hangt af van het fictieve rendement. Het percentage voor 2027 staat nog niet vast. Voor 2026 rekent de Belastingdienst voorlopig met 1,28 procent rendement op spaargeld en een tarief van 36 procent.

Met die percentages komt het voorbeeld zo uit. Over €50.000 spaargeld rekent de fiscus €640 rendement. Daarvan telt alleen het deel boven de grens mee: €19.154 van de €50.000, ruim 38 procent. Dat is €245, en daarover betaalt hij 36 procent: ongeveer €88 per jaar. Dat ligt dicht bij de €90 die het kabinet als gemiddelde noemt voor de ongeveer 1,2 miljoen mensen die door het plan box 3 gaan betalen.

Met meer spaargeld op één naam loopt het verschil op. Heeft hij €80.000 en zij niets, dan betaalt hij als alleenstaande met dezelfde percentages ruim €225 per jaar. Als fiscale partners zitten jullie samen €18.308 boven de grens van €61.692, en dan is het ongeveer €84.

Fiscaal partner worden: let op je toeslagen

Een samenlevingscontract bij de notaris maakt jullie fiscale partners. Voor de AOW verandert er dan meestal niets: de SVB ziet zo'n contract altijd als een gezamenlijke huishouding, en die AOW krijgen jullie dan al. Word je in de loop van 2027 fiscale partners, dan mag je kiezen dat het partnerschap het hele jaar geldt. Ook dan verdubbelt het heffingsvrij vermogen.

Fiscaal partnerschap heeft wel gevolgen buiten box 3. Voor de zorgtoeslag telt dan ook het inkomen en vermogen van je partner mee. Wie nu als alleenstaande zorgtoeslag krijgt, kan daardoor minder krijgen of die toeslag kwijtraken. Ook bij de inkomstenbelasting maakt het uit wie wat ontvangt, zoals bij AOW-paren waarvan één een pensioen heeft.

Geld van de één naar de ander overmaken lost het niet zomaar op. Ongetrouwde samenwoners zonder samenlevingscontract hebben bij een schenking aan elkaar maar een kleine vrijstelling.

Wat kun je nu doen?

Kijk in je laatste aangifte inkomstenbelasting of daar een fiscale partner staat. Tel daarna het spaargeld per persoon. Heeft één van jullie meer dan €30.846 en hebben jullie samen minder dan €61.692, dan kan fiscaal partnerschap onder het nieuwe plan de box 3-belasting helemaal voorkomen. Reken vóór een bezoek aan de notaris eerst met de proefberekening van Toeslagen na wat partnerschap met je zorgtoeslag doet.