Nabestaanden en de uitvaart: de kosten zijn een schuld van de nalatenschap, maar wie in eigen naam tekent, kan zelf de rekening krijgen

De rekening van een begrafenis of crematie is in de eerste plaats een schuld van de nalatenschap. Die kosten worden met voorrang betaald uit wat de overledene naliet, voor zover ze passen bij de omstandigheden van de overledene. Dat staat in artikel 4:7 van het Burgerlijk Wetboek. Is er te weinig, dan kan het tekort bij de erfgenamen terechtkomen, of bij degene die de opdracht aan de uitvaartondernemer heeft getekend.

Regel je de uitvaart en betaal je die uit het geld van de overledene, dan heb je de erfenis daarmee nog niet zuiver aanvaard. Je kunt daarna nog steeds beneficiair aanvaarden of verwerpen, schrijft de Rijksoverheid.

Regelt niemand de uitvaart, dan doet de gemeente het. Heb je zelf te weinig geld, dan kun je bij je gemeente bijzondere bijstand aanvragen; de regels verschillen per gemeente.

De wet noemt de kosten van lijkbezorging als schuld van de nalatenschap, naast onder meer de eigen schulden van de overledene. Die worden bij de afwikkeling met voorrang betaald, maar alleen voor zover ze passen bij de omstandigheden van de overledene.

Wat er gebeurt als het geld niet genoeg is, hangt af van je keuze als erfgenaam. Aanvaard je zuiver, dan erf je alles, ook de schulden, en moet je de schulden die overblijven zelf betalen. Aanvaard je beneficiair, dan ben je niet aansprakelijk voor de schulden van de overledene, ook niet als je zelf vermogen hebt. Daarvoor leg je een verklaring af bij de rechtbank. Verwerp je de erfenis, dan krijg je niets en betaal je ook geen schulden.

Let bij verwerpen op je kinderen: weiger je de erfenis, dan kunnen zij erfgenaam worden. Een minderjarig kind kan een erfenis nooit zuiver aanvaarden, en wil je als ouder namens je kind verwerpen, dan heb je toestemming van de kantonrechter nodig.

Je weet vaak nog niet of er schulden zijn als de uitvaart geregeld moet worden. De Rijksoverheid noemt één uitzondering: de begrafenis of uitvaart betalen uit de erfenis telt niet als zuivere aanvaarding. Neem je bezittingen van de overledene mee, verkoop je ze of betaal je openstaande rekeningen, dan heb je de erfenis volgens diezelfde uitleg wel zuiver aanvaard.

Let ook op wie de opdracht geeft. Wie bij de uitvaartondernemer tekent, sluit zelf een overeenkomst. Bij de kantonrechter in Limburg moest een man het grootste deel van het restant van de nota zelf betalen. Op het formulier stond dat hij opdracht gaf "op eigen naam en voor eigen rekening". Hij voerde aan dat hij namens zijn vader had getekend, maar kon dat niet aantonen. Lees een opdrachtformulier dus goed voordat je het ondertekent.

Zorgt niemand voor de begrafenis of crematie, dan doet de burgemeester dat, staat in de Wet op de lijkbezorging. De kosten komen dan voor rekening van de gemeente. Die kan ze verhalen op de nalatenschap. Is die niet groot genoeg, dan kan de gemeente aankloppen bij bloed- en aanverwanten die wettelijk verplicht zouden zijn geweest de overledene te onderhouden.

De wet zegt "kan": de gemeente mag de kosten terugvragen, maar hoeft dat niet. Krijg je zo'n rekening, vraag dan hoe het bedrag is opgebouwd.

Heb je zelf onvoldoende inkomen en vermogen, dan kun je bij je gemeente bijzondere bijstand vragen. Het gaat om kosten die noodzakelijk zijn en niet op een andere manier worden vergoed. De gemeente bepaalt of je er recht op hebt en of je het als gift of als lening krijgt.

Hoe dat bij een uitvaart werkt, staat in de beleidsregels van je eigen gemeente. In De Fryske Marren bijvoorbeeld kun je de aanvraag al doen voordat de begrafenis plaatsvindt. Daar gaan eerst uitkeringen uit polissen, de nalatenschap en ander geld voor de uitvaart van de kosten af, en is de bijstand in principe maximaal €4.750. Is er een partner die achterblijft, dan draagt die partner daar de kosten. Elders kunnen de bedragen en voorwaarden anders zijn.

Moet je erfbelasting betalen, dan mag je normale uitvaartkosten aftrekken in de aangifte erfbelasting. Denk aan de kist of urn, het graf en de grafsteen, rouwkaarten en de koffietafel. Notariskosten, het opruimen van de inboedel en het loon van de executeur tellen niet mee.

Keerde een uitvaartverzekering uit, dan verminder je de uitvaartkosten met dat bedrag. Betaalt de verzekeraar meer dan de uitvaart werkelijk kostte, dan geef je het verschil op in de aangifte erfbelasting. DDS zette eerder op een rij welke uitvaartkosten de Belastingdienst wel en niet laat aftrekken.

Een uitvaartverzekering is bedoeld om de begrafenis of crematie te betalen. Bij een naturaverzekering krijg je geen geld, maar regelt de verzekeraar de uitvaart. Bij sommige andere polissen bepaal je zelf waar je het geld aan uitgeeft, legt Wijzer in geldzaken uit. Een overlijdensrisicoverzekering keert een afgesproken bedrag uit bij overlijden voor de einddatum, bijvoorbeeld om de hypotheek (deels) af te lossen.

Vind je een polis niet terug, dan kan een zoekservice voor levensverzekeringen helpen, ook bij een uitvaartverzekering.

Zoek eerst uit of er een uitvaartpolis is en wat die dekt, en teken pas daarna bij de uitvaartondernemer. Vraag schriftelijk wat je zelf moet bijbetalen. Weet je niet of er schulden zijn, betaal dan alleen de uitvaart uit het geld van de overledene en wacht met andere rekeningen tot je over de erfenis hebt beslist. Heb je weinig geld, bel dan zo vroeg mogelijk je gemeente.