Vrouw helpt haar hoogbejaarde vader uit de auto bij de ingang van een woonzorgcentrum, rollator staat klaar

Gemaakt met ChatGPT

Partner of kind mag vanaf 1 januari bij het CIZ zorg aanvragen voor wie dat zelf niet meer kan

Economie•09 okt , 19:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Vanaf 1 januari 2027 mag je als partner of kind zelf een Wlz-indicatie aanvragen voor iemand die dat niet meer kan, bijvoorbeeld door dementie. Je hoeft daarvoor niet meer eerst naar de kantonrechter. Het besluit met de ingangsdatum is op 7 oktober in het Staatsblad gepubliceerd.

Een Wlz-indicatie is de toegang tot zorg uit de Wet langdurige zorg: een plek in een verpleeghuis of intensieve zorg thuis, voor mensen die blijvend 24 uur per dag zorg in de buurt of permanent toezicht nodig hebben. Het CIZ beoordeelt de aanvraag.

De nieuwe regel is bedoeld voor families waar niets op papier is geregeld. Dat komt vaak voor: lang niet iedereen heeft een levenstestament of een schriftelijke machtiging getekend voordat het geheugen achteruitging.

Waarom familie nu vaak eerst naar de rechter moet

Op dit moment mogen maar drie mensen de aanvraag doen: de persoon zelf, een wettelijk vertegenwoordiger zoals een curator of mentor, of iemand met een schriftelijke machtiging. Kan je vader of moeder niet meer tekenen of niet meer overzien wat een aanvraag betekent, en is er geen machtiging, dan moet de familie eerst mentorschap aanvragen bij de kantonrechter.

Dat kost tijd. Volgens de toelichting bij de wet zijn familieleden gemiddeld 5,5 uur bezig met zo'n verzoek: gesprekken met zorgmedewerkers, formulieren verzamelen en invullen, en een bezoek aan de rechtbank. Al die tijd ligt de aanvraag stil, terwijl de zorg thuis vaak al niet meer te doen is.

Ook het CIZ loopt ertegenaan. De organisatie belt per jaar ongeveer 80.000 keer met cliënten, zorgaanbieders of familie omdat een handtekening ontbreekt of omdat er twijfel is over de ondertekening.

Wie de aanvraag straks mag doen, en in welke volgorde

De nieuwe wettekst noemt precies wanneer familie mag aanvragen. Dat mag als aan al deze voorwaarden is voldaan:

de persoon om wie het gaat is 18 jaar of ouder;
hij of zij kan de aanvraag niet zelf doen;
er is geen curator en geen mentor benoemd;
er is geen schriftelijk gemachtigde, of die gemachtigde komt niet in actie.

De volgorde ligt ook vast. Eerst is de echtgenoot, geregistreerd partner of levensgezel aan de beurt. Is die er niet, of doet die de aanvraag niet, dan mag een ouder, kind, broer, zus, grootouder of kleinkind het doen.

Wat de nieuwe regel niet regelt

De wijziging gaat alleen over het indienen van de aanvraag. Drie dingen blijven zoals ze zijn.

Het CIZ toetst op dezelfde manier als nu. De indicatiesteller kijkt of er blijvend permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig is. Dat familie de aanvraag doet, maakt de kans op een indicatie niet groter of kleiner.

Een indicatie heeft gevolgen. Een positief besluit geeft recht op zorg en kan betekenen dat je vader of moeder een eigen bijdrage moet betalen. Doe je de aanvraag, dan zet je dat dus ook in gang.

Geldzaken vallen er niet onder. Met deze regel mag je geen bankzaken doen, het huis verkopen of contracten opzeggen namens je ouder. Daarvoor blijft een volmacht, een levenstestament of bewind via de rechter nodig. En verzet iemand zich tegen opname of zorg, dan is een aanvraag door familie niet genoeg: dan gelden de aparte regels voor gedwongen zorg.

Voorbeeld: moeder woont nog thuis en het gaat niet meer

Stel: je moeder van 84 woont alleen, heeft dementie en krijgt wijkverpleging. Jij en je broer springen dagelijks bij, maar 's nachts gaat het steeds vaker mis. De casemanager adviseert een Wlz-indicatie. Je moeder begrijpt het formulier niet meer en er is nooit een machtiging getekend.

Tot en met 31 december moet een van jullie eerst mentor worden via de kantonrechter. Vanaf 1 januari kan een van jullie de aanvraag rechtstreeks bij het CIZ indienen, omdat er geen partner meer is en jullie als kinderen in de wet staan.

Wat je dit najaar al kunt regelen

Kan je vader of moeder nog goed overzien wat hij of zij tekent, laat dan nu een schriftelijke machtiging of een levenstestament opstellen. Dat blijft de sterkste oplossing, omdat je daarin ook geldzaken en medische beslissingen kunt vastleggen.

Is er vóór 1 januari al Wlz-zorg nodig, wacht dan niet op de nieuwe regel. De huidige route via machtiging of mentorschap geldt tot die datum, en de zorgaanbieder of casemanager dementie kan helpen bij de aanvraag.

Hoe het aanvraagformulier voor familie eruit komt te zien, is nog niet bekend. Houd daarvoor de website van het CIZ in de gaten.

Lees ook

Speelt dit in jouw familie, bespreek dan nu wie de aanvraag zou doen als het zover is. De wet legt de volgorde vast, maar als de partner het niet kan of wil, moet duidelijk zijn welk kind het oppakt.