Baantjesmachine D66: oud-voorzitter Everhardt krijgt de Huurcommissie, en Dantumadiel een D66-burgemeester zonder D66-raadslid

De kiezer kan D66 wegstemmen, maar de baantjes blijven gewoon bij de partij. Binnen een paar dagen bleek dat weer twee keer.

Victor Everhardt, tot november 2024 landelijk partijvoorzitter van D66, wordt per 1 november voorzitter van het bestuur van de Huurcommissie. Dat meldde de Algemene Bestuursdienst vorige week vrijdag. En in het Friese Dantumadiel wordt D66'er Arnold Rosier per 10 november burgemeester, maakte de Rijksoverheid maandag bekend. In de gemeenteraad van Dantumadiel zit geen enkele D66'er: de partij deed er in maart niet eens mee aan de verkiezingen.

De Huurcommissie beslist in geschillen tussen huurders en verhuurders: over de hoogte van de huur, over servicekosten, over achterstallig onderhoud. Voor huurders is het de plek waar ze hun recht halen. Aan het hoofd daarvan staat straks de man die tot twee jaar geleden de partij van premier Jetten leidde.

Everhardt doet het er twee dagen per week bij, naast zijn voorzitterschap van Divosa, de vereniging van gemeentelijke directeuren in het sociaal domein. Hij was eerder D66-wethouder in Amsterdam en Utrecht. In het bericht van de Algemene Bestuursdienst staan zijn wethouderschappen, maar nergens dat hij partijvoorzitter van D66 was.

Aan ervaring met bouwprojecten heeft Everhardt geen gebrek, en de werving liep volgens de Rijksoverheid via een open procedure. Maar het patroon is zo vaak gezien dat niemand er nog van opkijkt. Wie D66 jarenlang leidde, hoeft niet lang te wachten op een mooie stoel bij de overheid.

En het is precies het terrein van D66-minister Elanor Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting, die huurders en huiseigenaren opzadelt met het ene plan na het andere. Het huurbeleid is van D66, en de geschillencommissie krijgt een D66-voorzitter.

Dan Dantumadiel. In maart koos die Friese gemeente een nieuwe raad. Gemeentebelangen en Sociaal Links werden de grootste, gevolgd door het CDA. D66 deed niet mee en heeft er dus nul zetels.

Toch krijgt de gemeente straks een D66-burgemeester. De vertrouwenscommissie uit de raad legde de raad uit veertien sollicitanten twee kandidaten voor; de raad koos Rosier, nu statengriffier van de provincie Fryslân, en droeg hem in september voor. Daarna benoemde de Kroon hem. Over zijn partijkaart zweeg de gemeente in haar aankondiging. Pas het benoemingsbericht van de Rijksoverheid van maandag noemde D66.

Rosier zal ongetwijfeld een prima bestuurder zijn, en de raad koos hem zelf. Maar zo werkt het systeem: de burgemeester wordt niet gekozen door de inwoners, maar benoemd, en de partijkaart reist gewoon mee. In Dantumadiel kon niemand op D66 stemmen, en toch zit er straks een D66'er op de burgemeesterspost.

De cijfers laten zien voor wie dat systeem werkt. Van de 80 burgemeesters die in 2025 werden benoemd, waren er 25 van de VVD en 21 van het CDA, schreef Binnenlands Bestuur in januari. Slechts zo'n 13 procent had geen band met een landelijke partij.

De partijen die al decennia regeren, verdelen samen de ambtsketens. Het systeem van de benoemde burgemeester is een stoelendans voor partijleden, en de kiezer mag toekijken.

Het is ook niet de eerste keer dit jaar dat D66 met cv's en functies in het nieuws komt. In februari verliet D66-Kamerlid Nathalie van Berkel de Tweede Kamer, nadat bleek dat haar cv niet klopte. De partij die zich graag presenteert als die van het nieuwe, nette bestuur, blijkt in de praktijk een uitzendbureau voor de eigen kring.

En de rekening? Die ligt bij jou. Jij betaalt de vergoedingen van de bestuurders van zelfstandige overheidsorganen, en jij moet als huurder je recht halen bij een commissie waarvan de voorzitter tot voor kort de partij van de minister leidde.

De oplossing is simpel en ligt al jaren op tafel: laat de inwoners hun burgemeester zelf kiezen. Dan beslist niet de partijkaart, maar de kiezer. De Kamer moet die stap nu eindelijk zetten.

Voor de overheidsbaantjes moet een afkoelperiode komen. Wie partijvoorzitter was, hoort niet binnen een paar jaar aan het hoofd te staan van een instantie die over het beleid van zijn eigen partij oordeelt. En bij elke benoeming hoort de partijkleur gewoon in het bericht, in plaats van verstopt in een cv.

Jij stemt, en het kartel deelt de stoelen uit. Zolang de partijkaart meer opent dan de stembus, blijft de democratie een toneelstuk.