Vijlbrief (D66) en Aartsen (VVD) jagen boetes arbeidswetten met 21,7% omhoog en negeren oproep om kleine bedrijven te sparen

In hun gezamenlijke brief Indexeren boetes arbeidswetten (Kamerstuk 2026D56283 van 6 november 2026) kondigen Vijlbrief en Aartsen aan dat de boetenormbedragen voor de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (Wml), de Wet arbeid vreemdelingen (Wav), de Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie (WagwEU), de Arbowet en de Arbeidstijdenwet (ATW) fors over de kop gaan. Waar een vorig kabinet nog dacht aan een bijstelling van ongeveer 18 procent over drie jaar, pakken D66 en VVD nu direct vier jaar inflatie tegelijk mee: "Door de indexatie mee te nemen over de afgelopen vier jaar worden de boetenormbedragen verhoogd met 21,7 procent."

En bij die eenmalige schok van 21,7 procent per 1 juli 2027 blijft het niet. Vijlbrief en Aartsen kondigen in dezelfde Kamerbrief aan dat zij met een wetswijziging komen waarmee alle boetetarieven vanaf 2028 voortaan elk jaar automatisch meestijgen met de consumentenprijsindex en de tabelcorrectiefactor: "De verwachting is dat vanaf 1 januari 2028 jaarlijks kan worden geïndexeerd." Volgens beide ministers volgt die automatische verhoging "voor de meeste bedrijven relatief goed de nominale waarde van de omzet".

Vertel dat eens aan de duizenden Nederlandse mkb'ers die de afgelopen jaren hun energierekening, hun inkoopkosten, hun huur en hun verplichte werkgeverslasten door het dak zagen schieten, terwijl hun eigen winstmarge tot het vriespunt verdampte. In de papieren werkelijkheid van Hans Vijlbrief en Thierry Aartsen betekent inflatie dat elke ondernemer vanzelf meer geld in kas heeft om nog hogere staatsboetes af te tikken.

Natuurlijk moet echte uitbuiting of bewuste zwendel op de arbeidsmarkt worden aangepakt. Maar iedereen die de praktijk van de Nederlandse Arbeidsinspectie kent, weet dat de draconische boetetarieven van de arbeidswetten in de praktijk genadeloos neerdalen op bonafide kleine werkgevers bij wie een roostertje in de Arbeidstijdenwet, een vergeten kopie van een identiteitsbewijs of een administratieve verrekening in het loonstrookje net verkeerd staat genoteerd. Waar een multinational daar een hele afdeling bedrijfsjuristen en hr-specialisten voor in dienst heeft, kan één forse bestuurlijke boete van tienduizenden euro's voor een dorpsondernemer direct het einde van zijn bedrijf betekenen.

Dat is geen onderbuikgevoel, dat staat letterlijk in het onafhankelijke onderzoek van SEO Economisch Onderzoek dat in opdracht van het ministerie zelf is uitgevoerd en dat Vijlbrief en Aartsen in hun eigen Kamerbrief aanhalen. SEO adviseerde uitdrukkelijk om de boeteverhogingen bij de zogeheten Eerlijk Werk-wetten (Wml, Wav en WagwEU) te differentiëren naar financiële draagkracht, zoals winst of omzet, of naar bedrijfsomvang. Waarom? Omdat "grote bedrijven doorgaans sterker reageren op boeteverhogingen dan kleine bedrijven. Zij zijn vaker calculerend, beschikken over juridische expertise en zijn gevoeliger voor financiële prikkels." Ook de Sociaal-Economische Raad (SER) adviseerde om de hoogte van deze boetes te koppelen aan de bedrijfsomzet.

Zelfs de bestuursrechters in Nederland toetsen boetebesluiten inmiddels steeds indringender op evenredigheid en kunnen daarbij ook kijken naar de mogelijkheden om verder te differentiëren. Je zou dus denken dat een kabinet met de VVD, de partij die zich op elke verkiezingsposter op de borst klopt als de kampioen van het midden- en kleinbedrijf, dit advies van SEO en de SER met beide handen aangrijpt om de kleine werkgever te beschermen tegen onevenredige boeteklappen.

Vergeet het maar. Onder het kopje Eerlijk Werk arbeidswetten trekken Vijlbrief en Aartsen een streep door elke vorm van ontzien van kleine ondernemers op basis van omzet of aantal werknemers: "Voor de Eerlijk Werk wetten is de conclusie dat verdere differentiatie naar kenmerken van de overtreder bij het bepalen van de hoogte van de boete geen passende optie is. Dit betreft het betrekken van de bedrijfsomvang (aantal werknemers) of de omzet."

De reden die Vijlbrief en Aartsen voor deze weigering opschrijven, is een zeldzaam staaltje bureaucratische arrogantie. Een eerlijker onderscheid maken naar bedrijfsomvang of omzet maakt het werk voor de ambtenaren van de Arbeidsinspectie namelijk "complexer en tijdrovender, waar de Arbeidsinspectie streeft naar vereenvoudiging en versnelling". En dan volgt een zin die je echt twee keer moet lezen om te geloven dat twee ministers dit serieus aan de Tweede Kamer durven te sturen: "In de afweging tussen enerzijds een proportioneel, evenredig en effectiever boetebeleid en anderzijds de gewenste vereenvoudiging van regelgeving en toezicht is ervoor gekozen om het laatste in dit geval zwaarder te wegen."

Voor de Arbowet en de Arbeidstijdenwet beweert het duo bovendien dat een ambtelijke evaluatie "geen aanleiding om meer differentiatie toe te passen" heeft opgeleverd, zodat ook daar de volle mep van 21,7 procent verhoging over de hele linie wordt uitgestort.

Daar staat het, zwart op wit in een officieel regeringsdocument: het kabinet-Jetten kiest bewust níét voor een "proportioneel, evenredig en effectiever boetebeleid", maar voor het gemak van de eigen toezichthouder. En alsof die klap in het gezicht van het mkb nog niet hard genoeg is, klagen Vijlbrief en Aartsen ook nog dat differentiatie kan leiden tot "juridisering van het toezicht" omdat "werkgevers deze differentiatie zullen gebruiken om vaker bezwaar te maken over de juistheid van via de differentiatie opgelegde boetes".

Wat een ongekende minachting voor de rechtsstaat en voor de Nederlandse ondernemer. Als een burger of een klein bedrijf gebruikmaakt van zijn wettelijke recht om bezwaar aan te tekenen tegen een verwoestende staatsboete, vindt het ministerie van Sociale Zaken dat blijkbaar hinderlijke 'juridisering' die zo snel mogelijk de kop ingedrukt moet worden door iedereen over één kam te scheren.

Ondertussen zien we precies dezelfde reflex die elk beleid van dit kartelkabinet kenmerkt: de grote overheid en de grote multinationals hebben totaal geen last van elkaar, terwijl de zelfstandige mkb'er tussen de wielen wordt gegooid. Voor een miljardenconcern is een standaardboete uit de Wet minimumloon of de WagwEU wisselgeld dat op een maandagochtend door de juridische afdeling wordt afgeboekt. Voor een familiebedrijf met zes man personeel is exact datzelfde bedrag, straks nog eens verhoogd met 21,7 procent plus jaarlijkse indexatie, een financiële mokerslag.

En aan het slot van hun brief delen Vijlbrief en Aartsen ook nog even een belerend vingertje uit aan alle ondernemers van Nederland door te stellen dat werkgevers "de verantwoordelijkheid die zij hebben voor goed werkgeverschap ook moeten nemen op de dagen dat de Arbeidsinspectie niet langskomt". Dat zegt een kabinet dat zelf weigert verantwoordelijkheid te nemen voor een rechtvaardig en proportioneel boetestelsel, omdat de ambtenaren van de Arbeidsinspectie het anders te druk krijgen met het opzoeken van een omzetcijfer.

Terwijl grote calculerende bedrijven de dans ontspringen omdat het ministerie omzettoetsing te complex vindt, krijgt de kleine Nederlandse werkgever de rekening gepresenteerd.

Dat D66'er Hans Vijlbrief niets opheeft met het Nederlandse midden- en kleinbedrijf wisten we al langer, maar dat VVD-minister Thierry Aartsen zijn handtekening onder deze kille afrekening met kleine werkgevers zet, laat zien hoe totaal verdwaald de VVD is. Haal die botte boeteverhoging van 21,7 procent voor het mkb van tafel en stop met het kapotjagen van de ondernemers die onze economie draaiende houden!