Kabinet-Jetten zakt genadeloos door het ijs: bijna twee derde van Nederland is ontevreden

Maar de echte uitslag is vernietigend: 63 procent van de Nederlandse kiezers is ontevreden over het kabinet. Bij kiezers van PVV, JA21 en Forum voor Democratie bedraagt de ontevredenheid zelfs 90 procent of meer.

Dat is geen lichtpuntje. Dat is een politieke noodkreet.

Het onderzoek van Ipsos I&O kreeg de titel “lichtpuntjes voor kabinet Jetten”. Formeel kan dat verdedigd worden: 26 procent tevredenheid is inderdaad hoger dan 19 procent. Maar het laat opnieuw zien hoe politieke peilingen worden verpakt.

Als een rechts kabinet slechts 26 procent tevreden kiezers zou overhouden, zouden de analyses gaan over een vertrouwenscrisis, vervreemding en bestuurlijk verval. Nu Rob Jetten in het Torentje zit, wordt dezelfde uitslag gepresenteerd als een voorzichtig succes.

De cijfers vertellen een ander verhaal. Het kabinet leunt op D66, VVD en CDA, maar zelfs onder VVD-kiezers is 58 procent ontevreden. Ook een meerderheid van de PRO-kiezers is niet tevreden. Alleen binnen de eigen D66-achterban bestaat werkelijk enthousiasme.

De scherpste afwijzing komt van rechts. Kiezers van PVV, JA21 en FVD voelen zich niet vertegenwoordigd door een kabinet dat vasthoudt aan de spreidingswet, doorgaat met stikstofdwang en voor meerderheden steeds nadrukkelijker naar links kijkt.

Ipsos constateert zelf dat 90 procent of meer van deze rechtse kiezers ontevreden is. Onder JA21-kiezers daalde het aandeel tevredenen zelfs van 12 naar slechts 4 procent.

Dat is veelzeggend. Het kabinet kan zich presenteren als redelijk, pragmatisch en verbindend, maar de rechterflank ervaart precies het tegenovergestelde. Zij ziet een regering die gemeenten asielopvang door de strot duwt, boeren opnieuw met gedwongen inkrimping bedreigt en de rekening van klimaat- en immigratiebeleid bij gewone Nederlanders neerlegt.

De VVD speelt in dat geheel de bekende rol van rechts campagnevoeren en links regeren. VVD-kiezers kijken volgens het onderzoek voor samenwerking vooral naar JA21, terwijl hun partij bestuurlijk vastzit aan D66 en steeds afhankelijker wordt van PRO.

De onderzoekers schrijven dat verschillende stikstofmaatregelen op steun kunnen rekenen. Dat klopt, maar opnieuw zijn de details belangrijker dan het juichende etiket.

Voor het eerst sinds Ipsos dit meet, is de groep die wil dat het kabinet mínder doet aan stikstofreductie groter dan de groep die juist méér beleid wil: 34 tegenover 21 procent. Slechts 29 procent steunt het plan om alle boeren minder koeien te laten houden als de doelen niet worden gehaald. Een absolute meerderheid van 51 procent is daartegen.

Ook de steun voor zones rond natuurgebieden zakt flink zodra kiezers te horen krijgen dat boeren daardoor mogelijk moeten verdwijnen, verhuizen of dure innovaties doorvoeren.

Nederlanders zijn dus best bereid redelijke maatregelen te steunen. Maar zodra zichtbaar wordt dat de Haagse stikstofmachine boerenbedrijven opoffert, neemt het draagvlak snel af. Dat is precies wat FVD, PVV, BBB en boerenorganisaties al jaren zeggen.

Daar komt nog een vernietigend cijfer bij: 57 procent denkt dat de minderheidsregering waarschijnlijk niet de volledige vier jaar zal uitzitten. Onder kiezers van PVV, JA21 en FVD verwacht ongeveer acht op de tien dat het kabinet voortijdig valt.

Ook verwacht 55 procent nieuwe grootschalige boerenprotesten. Dat is geen samenleving die rustig achter de koers van Jetten aanloopt. Dat is een land waarin de politieke spanning onder het oppervlak verder oploopt.

De coalitie kan zonder hulp van oppositiepartijen nauwelijks wetgeving aannemen. Op stikstof zoekt zij steun bij PRO, maar daarmee jaagt zij rechtse kiezers verder van zich weg. Op immigratie en veiligheid willen veel VVD- en CDA-kiezers juist samenwerking met rechts. Het kabinet kan niet beide richtingen tegelijk tevreden houden.

De belangrijkste conclusie is dan ook niet dat Jetten zeven procentpunt tevredenheid heeft teruggewonnen. De conclusie is dat bijna twee derde van Nederland ontevreden blijft, rechts vrijwel volledig is afgehaakt en een meerderheid niet gelooft dat dit kabinet de eindstreep haalt.

Dat heet geen lichtpuntje. Dat heet: uitstel van executie.