Boekholt-O'Sullivan erkent dat 'woningbouw vertraging oploopt' door lokale linkse betaalbaarheidseisen maar legt dorpen toch 30 procent op

Kijk eerst naar wat er aan de hand is in de Noord-Hollandse plattelandsgemeente Hollands Kroon (2026D54498), waarover PRO-Kamerlid Habtamu de Hoop vragen stelde. De lokale woningcorporatie heeft daar klip en klaar aangegeven dat een netto groei van de sociale huurvoorraad tot en met 2030 financieel onhaalbaar is door een "beperkte investeringscapaciteit". En wat antwoordt D66-minister Boekholt-O'Sullivan daarop? Zij moet volmondig erkennen dat dit geen lokaal incident is, maar een landelijke ramp: "Ik herken het probleem dat de woningbouwopgave van woningcorporaties onder druk staat door hun gebrek aan investeringsruimte. Dit probleem speelt overigens niet enkel in regio’s binnen het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR), maar ook elders in Nederland."

Woningcorporaties hebben door de torenhoge belastingen, bouwkosten en absurde verduurzamingsdwang van dit kabinet dus simpelweg het geld niet om die netto groei te betalen. Sterker nog: in haar antwoord op vraag 3 geeft Boekholt-O'Sullivan toe dat zij in de Nationale Prestatieafspraken met VNG en Aedes voor de netto groei van sociale huur "geen kwantitatieve doelstelling aan kunnen verbinden".

Maar wat doet diezelfde D66-minister vervolgens in haar antwoord op vraag 4 tegen plattelandsgemeenten zoals Hollands Kroon die historisch veel eigenwoningbezit hebben en een "relatief laag aandeel sociale huur" kennen? Ondanks het feit dat de corporaties blut zijn, haalt Boekholt-O'Sullivan haar bureaucratische zweep tevoorschijn via het ontwerpbesluit Versterking regie volkshuisvesting.

Zij schrijft op hoge toon: "Alle gemeenten moeten bijdragen aan de realisatie van dat doel en daarover in de regio uiterlijk voor januari afspraken maken. Dat betekent voor gemeenten met een relatief laag aandeel sociale huur dat zij in een periode van tien jaar dus in ieder geval 30% sociale huurwoningen moeten realiseren." Woningcorporaties hebben het geld helemaal niet, maar de dwangwet gaat gewoon door.

Elke landelijke gemeente met veel koopwoningen krijgt van D66 vanuit Den Haag het mes op de keel om uiterlijk voor januari te tekenen voor dertig procent sociale huur en twee derde gereguleerde bouw, niet toevallig precies het segment waarin gemeenten vervolgens voor CDA-minister Bart van den Brink hun taakstelling voor statushouders moeten halen.

En hoe krankzinnig die Haagse quota van 30 procent sociaal en twee derde betaalbaar uitpakken voor de daadwerkelijke bouw van nieuwe woningen, blijkt precies elf minuten later uit de tweede brief van Boekholt-O'Sullivan (2026D54531), waarin zij antwoord geeft op vragen van Kamerlid René Claassen over het project Eleven Square bij de Johan Cruijff ArenA in Amsterdam.

Bij dat project steken pensioenfondsen honderden miljoenen euro's aan pensioenpremies van werkende Nederlanders in 933 huurwoningen, terwijl diezelfde pensioenfondsen in De Telegraaf luid de noodklok luiden dat de bodem van de kas voor woningbouw in zicht komt en dat veel bouwprojecten door het linkse Amsterdamse 40-40-20-beleid (40 procent sociaal, 40 procent middenhuur en maar 20 procent vrije sector) financieel niet of nauwelijks nog haalbaar zijn. Volgens Kamerlid Claassen kon het project bij de ArenA alleen nog van de grond komen omdat de afspraken nog stamden uit de oude tijd waarin ontwikkelaars 70 procent vrijesectorwoningen mochten bouwen om de onrendabele sociale huur te bekostigen. De minister bevestigt dat die afspraken uit eind jaren negentig dateren.

En wat schrijft D66-minister Boekholt-O'Sullivan in die tweede brief over die linkse betaalbaarheidseisen? In één en dezelfde adem geeft ze toe dat linkse eisen de woningbouw vertragen: "De ervaring leert dat woningbouw vertraging oploopt door lokale doelen van meer dan twee derde betaalbare woningen of het hanteren van vaste percentages per project of per wijk."

Lees die twee brieven van één en dezelfde minister eens naast elkaar. Om 17:37 uur dwingt ze plattelandsgemeenten als Hollands Kroon om in tien jaar tijd "in ieder geval 30% sociale huurwoningen" en twee derde betaalbaar te bouwen terwijl de corporaties geen geld hebben, en om 17:48 uur erkent ze dat lokale betaalbaarheidseisen boven die twee derde en vaste percentages per project of per wijk de woningbouw vertragen.

Wanneer haar vervolgens wordt gevraagd naar het door het Instituut voor Publieke Economie (IPE) opgestelde rapport over betaalbare woningbouw, waaruit volgens Claassen blijkt dat marktconforme bouw via doorstroming wél woningen oplevert voor iedereen, weigert Boekholt-O'Sullivan elke koerswijziging. Ze beweert hautain dat de doorstroming vanuit dure nieuwbouw maar beperkt doorwerkt naar goedkopere woningen en houdt stug vast aan haar landelijke dwang van twee derde betaalbaar.

Dit is waarom er in Nederland geen bal gebouwd wordt onder D66. Voor elk nieuw woningbouwproject moet de grondexploitatie en de bouwsom kloppen. Als je projectontwikkelaars, bouwers en pensioenfondsen via de Wet versterking regie volkshuisvesting verplicht om op twee derde van de woningen in een regio verliesgevende of streng gereguleerde woningen neer te zetten, terwijl woningcorporaties "gebrek aan investeringsruimte" hebben en stikstofregels van haar partijgenoot Jaimi van Essen de rest blokkeren, dan rekent geen enkele investeerder zijn project nog rond.

Het resultaat is niet dat er "betaalbare woningen" komen, maar dat er helemaal géén woningen worden gebouwd: honderd procent van nul is nog altijd nul.

Een dorp in de kop van Noord-Holland heeft geen Haagse D66-commissaris nodig die voorschrijft dat dertig procent van alle nieuwbouw uit sociale huur moet bestaan, en Nederlandse pensioenfondsen horen niet het laatste restje uit hun kas te hoeven schrapen om de ideologische luchtkastelen van Amsterdamse en Haagse bestuurders overeind te houden.

Want zolang D66 bepaalt welke huizen er in welk dorp gebouwd mogen worden, blijven de bouwkranen stilstaan en blijft een betaalbaar koophuis voor een hele generatie jonge Nederlanders onbereikbaar.