VIDEO | Russcher (FVD) ontmaskert het sprookje van 'tijdelijk': 140.000 Oekraïners in de asielprocedure, 43 procent wil niet terug

"Want het kan niet zo zijn dat 140.000 Oekraïners hier voor altijd blijven", hield Russcher minister Bart van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie voor. Het standpunt van zijn partij gaf hij er zonder omweg bij: "Wat Forum voor Democratie betreft wordt de tijdelijke opvang van Oekraïners nu afgebouwd en keren zij ook nu al terug naar Oekraïne." Van den Brink mocht aanhoren wat hij zelf niet durft te zeggen.

Hoe kon dit gebeuren? Nederland koppelde de tijdelijke bescherming aan een asielaanvraag en legde die aanvraag vervolgens in de la. Andere landen deden dat niet. "Nederland is daar echt een uitzondering in", zegt onderzoeker Ricky van Oers van de Radboud Universiteit tegen de NOS. Op 1 oktober maakte het Europese Hof van Justitie daar een einde aan: de aanvragen moeten worden behandeld.

En Van den Brink, de man van de symboolpolitiek? Die erkent dat de uitspraak "zeker extra druk" op het asielstelsel zet, en zegt: "Het hof zegt nu duidelijk: dat moet wel." Daarna schuift hij alles voor zich uit: eerst wie nu binnenkomt, dan de ruim 50.000 mensen die al op de wachtlijst van de IND staan, en pas daarna de Oekraïners. Van den Brink lost niets op: hij legt 140.000 dossiers op een dienst die de eerste 50.000 al niet wegwerkt. Dat is bestuurlijke lafheid met een nietje erdoor, van dezelfde minister die Ter Apel laat verloederen.

Dan het cijfer dat Russcher in de Kamer noemde: 43 procent wil niet terug. Het komt van het WODC, het kennisinstituut van het ministerie van Justitie, dat ruim 3.500 Oekraïners ondervroeg in 2023 en opnieuw in 2025. De uitkomst, in mei gemeld door de NOS: 43 procent is voorlopig niet van plan terug te keren, ook niet als het in Oekraïne weer veilig is. Doorgerekend naar 140.000 aanvragen gaat het om ruim 60.000 mensen die jou als tijdelijk zijn voorgerekend en die zelf zeggen dat ze voorlopig niet teruggaan.

Waarom maakt die procedure zoveel uit? Docent migratierecht Mark Klaassen legt het bij de NOS uit: de jaren onder tijdelijke bescherming tellen niet mee voor naturalisatie, de jaren met een asielstatus wel. Na vijf jaar kan iemand dan Nederlander worden. De uitspraak verandert de wachtkamer in een route naar het paspoort, en Van den Brink kijkt ernaar alsof het weer is.

Russcher legde de vinger precies daar. Het kabinet wil volgens hem na 2028 een transitiedocument van nog eens drie jaar invoeren, waarvoor een Oekraïner zijn asielaanvraag moet intrekken. Zijn vraag aan de minister: "Waarom zou een Oekraïner een asielaanvraag intrekken voor maximaal 3 jaar overgangsverblijf met daarna terugkeer, wanneer voortzetting van de asielprocedure mogelijk een langer verblijfsrecht oplevert?" Een perverse prikkel, noemde hij het.

Russcher heeft gelijk: wie 'tijdelijk' zegt en ondertussen een asielprocedure opent, organiseert blijvende vestiging en plakt er een ander etiket op. Jij betaalt de opvang. Jouw kinderen staan in de rij voor dezelfde woningen. En niemand in Den Haag heeft jou ooit gevraagd of 'tijdelijk' ook 'voorgoed' mocht worden.

De asiellobby staat al klaar. VluchtelingenWerk laat weten: "Terugkeer naar Oekraïne is op dit moment geen realistische optie", en wil dat verblijfsvergunningen snel worden beoordeeld. Zo gaat het altijd: eerst is terugkeer onmogelijk, daarna onredelijk, en ten slotte is iedereen 'geworteld'. Het partijkartel knikt mee en noemt dat menselijkheid.

FVD kiest de andere kant, en niet pas sinds deze week. In het programma staan een naturalisatie- en asielstop van minstens tien jaar en het bevorderen van remigratie. Russcher past die lijn toe op de groep waarover Den Haag het liefst in vage termen praat, met het cijfer van het eigen onderzoeksinstituut van de overheid in de hand.

Van den Brink zal zich achter Luxemburg verschuilen: het Hof heeft gesproken. Maar niemand dwong Nederland om bescherming en asielaanvraag aan elkaar te knopen; dat verzon Den Haag zelf. Russcher vroeg dan ook of het kabinet zich er "opnieuw bij neerlegt" dat het Europese Hof Nederland steeds minder zeggenschap laat over het eigen asielbeleid. En een aanvraag behandelen is iets anders dan haar inwilligen. Wie beoordeelt, kan afwijzen. Wie afwijst, moet terugkeer durven organiseren.

Russcher en FVD hebben gelijk, en de Kamer moet hen steunen. 'Tijdelijk' was een belofte aan jou. Houd Den Haag eraan.